ترجمه زیر از موش و گربه عبید زاکانی، نمی دانم از چه کسی،تغییرات زیادی در متن اصلی انجام داده. مقایسه آن با متن اصلی خالی از لطف نیست.

Be smart and mind the story of the cat and the mice. You’ll be astonished about what the story might teach you. Even you, who are wise and prudent, listen to the tale and let it be like a jewel earring on your ear.

God had breathed life into the cat, and spoke His word: Be! And she was. Big as a dragon, round as a drum, wide as a shield, the tale like that of a lion, and the claws of a tiger she had, and when she roared even the wild panther shivered with fear of her, and the lions would escape wherever she appeared.

One day the cat went to an inn where they served wine, to go hunt for mice there. Like a thief behind a shrub, she hid behind a wine barrel waiting for her prey. There, suddenly a mouse climbed out of the wall and jumped with an eager shriek onto the margin of the barrel. It bent its head deep down, and took a swallow of the red wine, drank, and almost wouldn’t want to stop drinking again. Being drunk it felt its courage, and boasted like a lion: «If the cat would dare to show up now, I’d pull its head off and hang it up high, for all enemies to see - as a warning. She would be cowardish like a dog, if she had to fight with me now!»

Silently the cat listened und sharpened her claws and teeth. Then she prepared for the jump, no panther could have caught his prey safer and with lesser resistance. «I will be your obedient servant» the mouse screamed, «forgive me once more and blame it on my drunkenness if I called you a beast, drunkards are without measure!» «Stop excusing yourself!» the cat tarted back at her «you can’t get away with lying to me. I heard exactly what you said. First of all learn to love God and the truth!» and with these words she had gorged down the mouse.

Now the cat went to the church, to take penance for the murder she committed. «Oh God» she wholeheartedly prayed, «how much repentance I feel for that what I did. Never again, and this I swear, a mouse should suffer from my hands. As a sign of repentance I will give two pounds of bread to the needy.» And so it happened that a mouse who coincidentally sat behind the pulpit, overheard the cat’s remorseful lamentation and her oath to better herself. Quickly this mouse ran to its fellows, to tell of what it had witnessed: That the cat would be regretful about her deed, and that she had sworn to live in peace with the mice.

You can imagine how happy the mice were. Seven of the most dignified officials of theirs decided to go bring the cat presents, as a sign of their thankfulness for her prudent decision. One brought a glass of wine, one a large platter with saffron-rice, one an elegant bowl filled with walnuts and raisins, one brought a basket with sweet golden-brown dates, one brought cheese, one yoghurt, butter and bread and, finally, one brought lemon ice. With great respect they bowed in front of the cat: «Please, honorable cat» the seven mice entreated her «take these presents from us, your most unworthy servants.»

«Delight yourself in the LORD and he will give you the desires of your heart.» (Psalm 37.4) was the thought running through the cats mind and she said to herself, «I have long suffered from hunger and fasted for Gods sake, today He grants me everything in abundancy. Because ‘But you, O God, will bring down the wicked into the pit of corruption; bloodthirsty and deceitful men will not live out half their days. But as for me, I trust in you.’» (Psalm 55.23) but turning towards the mice she said: «Come closer my friends!» The courageous mice did so, even though they were shivering with fear. There, the cat, like a warrior in the battle, threw itself amongst the mice, grabbed two of them with her right claw, two with her left, and a fifth one with her teeth. Only the other two could escape and they breathlessly returned to their flock. «How could you let this happen? You should be cursed! Five of the best of our people fell victim to the evil claws of the evil cat!»

They were struck by terror and fell in mourning when the bad news reached them. They all dressed in black and cried bitterly. Finally they pulled themselves back together again, and stepped in front of their highest judge, the king of the mice, to tell him about their trouble:
«Injustice has happened to us, oh King, we prostrate at your feet and ask you to protect us of the cat. So far she would annually eat one of us, but now, ever since she decided to be pious, she kills five of us at once!» The king listened to them and spoke: «my dear people, justice shall be on your side, the revenge on the cat will be so horrendous, that history will take note of it.»

A week later some troops of 330 000 mice were armed with weapons: they carried lances and spears, arrows and bows, and the sound of their sharp swords made the air shiver. From all parts of the world they had come together, to follow one of the bravest, most prudent and most cunning commander into the battle. «One of us,» so he ordered «shall go into the town and declare war to the cat, lest she is willing to vow submittance to our Kings throne.»

One mouse, who had already been a messenger since her youth, got picked to do that job. As a negotiator she hurried to the cat, to deliver the kings message. Safe-passage would be ensured for the cat, if she would come along and in submittance offer her services to the king. Otherwise the preparations for a tough battle have already been made. «Rubbish,» the cat purred unruffled, «I don’t reckon to bow myself to the will of your king.»

In secrecy she also got armed for the war, and called together a huge army of cats wild as lions from all lands of the world. With them she then rushed down the mountains into the desert, towards the mice.

A fierce battle started. Both sides fought heroically and both sides brought down so many of their enemies that the casualties were uncountable. There the cat abruptly managed to get in the front of her army, but one mouse had been following her and hit the cats horse at its foot. The cat fell from her horse, and the army of mice yelled: «Stop the leader! Take him in custody! We have won!» Drums were beaten; the mice were triumphant. They tied the cats paws together and laid her in chains. «She should be hanged, the evil one!» the king remarked.

Anger and inward rage seethed within the cat. With greatest determination she hauled herself to her legs, took the chains in between her lion-like fangs, and broke the chains apart, seized the first of the mice that would stand around and crushed them fiercely. Towards one side the troops of mice fled, towards the other side the king on his elephant fled: throne, crown and palace had to be abandoned humiliatingly.

Sad and remarkable is this story. ‘Obayd of Zakan has dedicated it to you, that you may enjoy it and reflect about it in your hearts.

اگر داری تو عقل و دانش و هوش                   بیا بشنو حدیث گربه و موش

بخوانم از برایت داستانی                             که در معنای آن حیران بمانی

ای خردمند عاقل ودانا                                  قصه‌ی موش و گربه برخوانا

قصه‌ی موش و گربه‌ی مظلوم                        گوش کن همچو در غلطانا

از قضای فلک یکی گربه                               بود چون اژدها به کرمانا

شکمش طبل و سینه‌اش چو سپر               شیر دم و پلنگ چنگانا

از غریوش به وقت غریدن                            شیر درنده شد هراسانا

سر هر سفره چون نهادی پای                    شیر از وی شدی گریزانا

روزی اندر شرابخانه شدی                          از برای شکار موشانا

در پس خم می‌نمود کمین                        همچو دزدی که در بیابانا

ناگهان موشکی ز دیواری                         جست بر خم می خروشانا

سر به خم برنهاد و می نوشید                 مست شد همچو شیر غرانا

گفت کو گربه تا سرش بکنم                     پوستش پر کنم ز کاهانا

گربه در پیش من چو سگ باشد                که شود روبرو بمیدانا

گربه این را شنید و دم نزدی                     چنگ و دندان زدی بسوهانا

ناگهان جست و موش را بگرفت                 چون پلنگی شکار کوهانا

موش گفتا که من غلام توام                     عفو کن بر من این گناهانا

گربه گفتا دروغ کمتر گوی                        نخورم من فریب و مکرانا

میشنیدم هرآنچه میگفتی                     آروادین قحبه‌ی مسلمانا

گربه آنموش را بکشت و بخورد               سوی مسجد شدی خرامانا

دست و رو را بشست و مسح کشید        ورد میخواند همچو ملانا

بار الها که توبه کردم من                         ندرم موش را بدندانا

بهر این خون ناحق ای خلاق                 من تصدق دهم دو من نانا

آنقدر لابه کرد و زاری کردی                   تا بحدی که گشت گریانا

موشکی بود در پس منبر                   زود برد این خبر بموشانا

مژدگانی که گربه تائب شد                  زاهد و عابد و مسلمانا

بود در مسجد آن ستوده خصال            در نماز و نیاز و افغانا

این خبر چون رسید بر موشان             همه گشتند شاد و خندانا

هفت موش گزیده برجستند                هر یکی کدخدا و دهقانا

برگرفتند بهر گربه ز مهر                       هر یکی تحفه‌های الوانا

آن یکی شیشه‌ی شراب به کف            وان دگر بره‌های بریانا

آن یکی طشتکی پر از کشمش            وان دگر یک طبق ز خرمانا

آن یکی ظرفی از پنیر به دست             وان دگر ماست با کره نانا

آن یکی خوانچه پلو بر سر                   افشره آب لیمو عمانا

نزد گربه شدند آن موشان                  با سلام و درود و احسانا

عرض کردند با هزار ادب                   کای فدای رهت همه جانا

لایق خدمت تو پیشکشی                کرده‌ایم ما قبول فرمانا

گربه چون موشکان بدید بخواند           زقکم فی السماء حقانا

من گرسنه بسی بسر بردم               رزقم امروز شد فراوانا

روزه بودم به روزهای دگر                    از برای رضای رحمانا

هرکه کار خدا کند بیقین                    روزیش میشود فراوانا

بعد از آن گفت پیش فرمائید                قدمی چند ای رفیقانا

موشکان جمله پیش میرفتند              تنشان همچو بید لرزانا

ناگهان گربه جست بر موشان             چون مبارز به روز میدانا

پنج موش گزیده را بگرفت                  هر یکی کدخدا و ایلخانا

دو بدین چنگ و دو بدانچنگال            یک به دندان چو شیر غرانا

آندو موش دگر که جان بردند             زود بردند خبر به موشانا

که چه بنشسته‌اید ای موشان         خاکتان بر سر ای جوانانا

پنج موش رئیس را بدرید                  گربه با چنگها و دندانا

موشکانرا از این مصیبت و غم          خود لباس همه سیاهانا

خاک بر سر کنان همی گفتند          ای دریغا رئیس موشانا

بعد از آن متفق شدند که ما             می‌رویم پای تخت سلطانا

تا بشه عرض حال خویش کنیم            از ستم‌های خیل گربانا

شاه موشان نشسته بود به تخت          دید از دور خیل موشانا

همه یکباره کردنش تعظیم                کای تو شاهنشهی بدورانا

گربه کرده است ظلم بر ماها              ای شهنشه اولم به قربانا

سالی یکدانه میگرفت از ما               حال حرصش شده فراوانا

این زمان پنج پنج میگیرد                     چون شده تائب و مسلمانا

درد دل چون به شاه خود گفتند               شاه فرمود کای عزیزانا

من تلافی به گربه خواهم کرد                  که شود داستان به دورانا

بعد یکهفته لشگری آراست                     سیصد و سی هزار موشانا

همه با نیزه‌ها و تیر و کمان                   همه با سیف‌های برانا

فوج‌های پیاده از یکسو                       تیغ‌ها در میانه جولانا

چونکه جمع آوری لشگر شد               از خراسان و رشت و گیلانا

یکه موشی وزیر لشگر بود                    هوشمند و دلیر و فطانا

گفت باید یکی ز ما برود                     نزد گربه به شهر کرمانا

یا بیا پای تخت در خدمت                یا که آماده باش جنگانا

موشکی بود ایلچی ز قدیم           شد روانه به شهر کرمانا

نرم نرمک به گربه حالی کرد             که منم ایلچی ز شاهانا

خبر آورده‌ام برای شما                     عزم جنگ کرده شاه موشانا

یا برو پای تخت در خدمت                 یا که آماده باش جنگانا

گربه گفتا که موش گه خورده               من نیایم برون ز کرمانا

لیکن اندر خفا تدارک کرد                  لشگر معظمی ز گربانا

گربه‌های براق شیر شکار                 از صفاهان و یزد و کرمانا

لشگر گربه چون مهیا شد               داد فرمان به سوی میدانا

لشگر موشها ز راه کویر                  لشگر گربه از کهستانا

در بیابان فارس هر دو سپاه             رزم دادند چون دلیرانا

جنگ مغلوبه شد در آن وادی           هر طرف رستمانه جنگانا

آنقدر موش و گربه کشته شدند           که نیاید حساب آسانا

حمله‌ی سخت کرد گربه چو شیر        بعد از آن زد به قلب موشانا

موشکی اسب گربه را پی کرد            گربه شد سرنگون ز زینانا

الله الله فتاد در موشان                     که بگیرید پهلوانانا

موشکان طبل شادیانه زدند               بهر فتح و ظفر فراوانا

شاه موشان بشد به فیل سوار          لشگر از پیش و پس خروشانا

گربه را هر دو دست بسته بهم           با کلاف و طناب و ریسمانا

شاه گفتا بدار آویزند                          این سگ روسیاه نادانا

گربه چون دید شاه موشانرا              غیرتش شد چو دیگ جوشانا

همچو شیری نشست بر زانو            کند آن ریسمان به دندانا

موشکان را گرفت و زد بزمین              که شدندی به خاک یکسانا

لشگر از یکطرف فراری شد               شاه از یک جهت گریزانا

از میان رفت فیل و فیل سوار              مخزن تاج و تخت و ایوانا

هست این قصه‌ی عجیب و غریب          یادگار عبید زاکانا

جان من پند گیر از این قصه                که شوی در زمانه شادانا

غرض از موش و گربه برخواندن        مدعا فهم کن پسر جانا

 

+  90/01/20ساعت 17:43نوشتۀ   حسن هاشمی میناباد  |